Search Issues: Update 2026-09-16 - Repairs to some of our search pages are ongoing. Thank you for your continued patience!

Meanwhile, elements of the Advanced Search are working and the Alphabetical Listings are working, too.

motlalia.

Headword: 
motlalia.
Principal English Translation: 

to become, take the job as, come to constitute oneself as; to settle down

Thelma Sullivan, Documentos Tlaxcaltecas del siglo XVI en lengua náhuatl (Mexico: Universidad Nacional Autónoma de México, 1987), 41.

Orthographic Variants: 
ualmotlalia, hualmotlalia
Attestations from sources in English: 

yquac quitlallique yn ixquich ynquaxoch ynic niman motlallique. = at that time they established all their boundaries, whereupon they settled down. (1608, Central Mexico)
Annals of His Time: Don Domingo de San Antón Muñón Chimalpahin Quauhtlehuanitzin, James Lockhart, Susan Schroeder, and Doris Namala, eds. and transl. (Stanford: Stanford University Press, 2006), 122–123.

Attestations from sources in Spanish: 

Auh in iquac onicqui ualmotlalli un tachcauh tizatlacatl. auh motlalli atle ma yuh; quimocuiti un tochanyo = y cuando murió [chantecontzin], nuestro hermano mayor, Tizatlácatl, se constituyó en tecutli, y al constituirse, no reconoció como nuestra la casa solariega.

"verbo intransitivo, 'instalarse, como constituirse en'"
Thelma Sullivan, Documentos Tlaxcaltecas del siglo XVI en lengua náhuatl (Mexico: Universidad Nacional Autónoma de México, 1987), 41.

Auh niman ya onmotlalia yn Teuhctlecozauhqui yn Tepeticpac; Aun niman ya onmotlalia y Moquiuix y Tepetitlan; Auh niman ya onmotlalia yn Xicalan in Xonacatepec Chimalpan = Y luego ya se asienta Teuhctlecozauhqui en Tepeticpac; Y luego ya se asienta Moquiuix en Tepetitlan; Y luego ya se asienta Xicalan en Xonacatepec Chimalpan (Quauhtinchan, s. XVI)
Historia Tolteca-Chichimeca, eds. Paul Kirchhoff, Lina Odena Güemes, y Luis Reyes García (México: CISINAH, INAH-SEP, 1976), 10.